Διαδικτυακό περιοδικό Μουσικής TAR - ΚΙΘΑΡΑ & ΚΙΘΑΡΙΣΤΕΣ
TRANSLATE this page:
 αρχική     προφίλ     ιστολόγια    επικοινωνία        RSS FEEDS           
GR CY

<< ΜΟΥΣΙΚΗ ΑΤΖΕΝΤΑ >>
Επιμέλεια: Τίνα Βαρουχάκη



 

Tar Logo

| More
Home »
  Εκτυπώστε το άρθρο

Ο συνθέτης Κυριάκος Σφέτσας μιλάει για τη μουσική συλλογή "Στο Ρεύμα του Ήλιου"
Παρουσίαση στις Ημέρες Μουσικής Πρέβεζας 2014

Ο Κυριάκος Σφέτσας κατ' αρχήν μας γύρισε πίσω, στα χρόνια της δικής του παιδικής ηλικίας: «Απ΄ότι θυμάμαι από την παιδική μου ηλικία όταν εγώ ήμουν μαθητής στο ωδείο τα κομμάτια που μας έδιναν τότε να παίξουμε  ήταν του Μανώλη Καλομοίρη, που ήταν και ο ιδρυτής του Εθνικού Ωδείου. Αργότερα γνώρισα τα κομμάτια του Κωνσταντινίδη και άλλων ελλήνων συνθετών, είτε της λεγόμενης Εθνικής Σχολής, είτε μεμονωμένων συνθετών που δεν ανήκαν σε κάποιο μουσικό ρεύμα» επεσήμανε ο συνθέτης Κυριάκος Σφέτσας μυώντας σταδιακά το ακροατήριο στις συνθήκες κάτω από τις οποίες συνέθεσε το έργο του, «Στο ρεύμα του Ήλιου»Εκείνο που από την αρχή φάνηκε να εξουσιάζει τη σκέψη μου, ήταν ότι ήθελα να κάνω κάτι για τα παιδιά, το οποίο να ξεφεύγει από την «κλασικο-μανία» των ωδείων. Κάτι το οποίο να έχει ακούσματα  της εποχής που ζούσα και της εποχής που ζούσαν βεβαίως και τα παιδιά. Έπρεπε λοιπόν να διαμορφώσω ένα ύφος. Σε όλη μου τη μουσική επικρατεί η πολυγλωσσία, επομένως δεν είχα κανένα σύμπλεγμα να μπλέκω εποχές, στυλ κτλ νομίζω ότι είχα αποκτήσει έναν τρόπο να το κάνω σωστά αυτό το πράγμα. Έκανα το πρώτο βιβλίο για παιδιά, τα οποία αν βρίσκονταν κάπου εκεί στη Μέση Σχολή στο Ωδείο, θα μπορούσαν να τα ερμηνεύσουν. Αλλά παράλληλα θεώρησα ότι αυτά τα κομμάτια θα μπορούσαν να ερμηνεύονται και από φθασμένους σολίστες» υπογράμμισε ο κ Σφέτσας διευκρινίζοντας:«Αυτή την πρακτική δεν την είχα εφεύρει εγώ. Την είχα γνωρίσει όλα αυτά τα χρόνια που έμεινα στο εξωτερικό και σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του Πλανήτη. Έγραψα λοιπόν ένα βιβλίο με τίτλο: «Στο Ρεύμα του Ήλιου.» Πώς προέκυψε όμως ο τίτλος; πριν προλάβει κάποιος από το κοινό να θέσει το ερώτημα,  απάντησε ο ίδιος ο συνθέτης: «Ο Ήλιος είναι για όλους μας πηγή ζωής. Θα μου πείτε έχει κάποιο ρεύμα ο ήλιος; Όχι! Εμείς κινούμαστε στο ρεύμα του Ήλιου. Εξου και ο τίτλος. Αυτό το θεώρησα ότι ήταν πολύ γενναιόδωρο, ακόμη και ως τίτλος, επειδή απευθυνόμουνα σε αυτές τις νεαρές υπάρξεις: σε παιδιά, τα οποία πιστεύω (σε όλες τις τέχνες) ότι είναι ανά πάσα στιγμή ικανά να μεγαλουργούν. Φθάνει κάποια πράγματα να τα διδάσκονται σωστά» τόνισε ο κ Σφέτσας.
Ως προς την επιλογή του πιάνου για το έργο, ο συνθέτης παρατήρησε τα εξής: «Έδωσα μια πιανιστική μορφή σε αυτά τα κομμάτια (γιατί δεν είχα άλλες δυνατότητες) έτσι και αλλιώς αν έγραφα για ορχήστρα ή για σύνολα δεν θα μπορούσαν να παιχτούν ποτέ. Άλλωστε σε αυτή τη μορφή έχουν ερμηνευθεί όχι μόνο από πολλούς μαθητές, αλλά από πολύ σημαντικούς σολίστ πιάνου» όπως ανέφερε ο ίδιος ο συνθέτης. Ενδεικτικά αναφέρουμε τους: Δόμνα Ευνουχίδου,  Ναταλία Μιχαηλίδου,  Λόλα Τότσιου, Μερόπη Νικολάου, Νέλλη Σεμιτέκολο,  Διονύση Μαλλούχο κ.ά.

Σε αντίθεση με άλλους συνθέτες που επιθυμούν η εκτέλεση των έργων τους να γίνεται χωρίς καμία απολύτως παρέμβαση, ο Κυριάκος Σφέτσας έχει διαφορετική γνώμη: “Στην πρώτη έκδοση του βιβλίου γράφω ένα σχόλιο. Θα ήθελα οι δάσκαλοι μαζί με τα ίδια τα παιδιά να επεμβαίνουν σε αυτά τα κομμάτια με όλους τους δυνατούς τρόπους. Ακόμη, να παίρνουν κάποια στοιχεία και να αυτοσχεδιάζουν, ακόμη και να τα ενορχηστρώνουν ανάλογα με τα όργανα που έχει ένα σύνολο ωδείου. Μέχρι σήμερα τουλάχιστον αυτό δεν έγινε εφικτό και σε αυτό δεν ευθύνομαι εγώ».
Αυτή την «ελευθερία» ο συνθέτης δεν την «παραχωρεί» τυχαία ή  επιπόλαια. Εξίσου ενδιαφέρουσα με την άποψη που διατυπώνει παραπάνω, είναι και η τεκμηρίωσή της: «Αν κοιτάξουμε τις παρτιτούρες της παλαιάς μουσικής, οι υποδείξεις είναι σχεδόν ανύπαρκτες. Εγώ πιστεύω στην ελευθερία του ερμηνευτή με όλα τα ρίσκα εάν η μουσική πέφτει στα χέρια ή στο στόμα ενός ταλαντούχου ερμηνευτή, θα ευτυχίσει. Εάν ένα παιδί, που έχει ταλέντο, διδαχθεί σωστά από το δάσκαλό του, επίσης θα έχουμε ένα καλό αποτέλεσμα. Όταν ήμουν στο Παρίσι (μετά τη Χούντα), εκείνο που είχα συναντήσει ήταν μια σχολαστικότητα εκ μέρους της τότε «avant-garde». Τότε δεν υπήρχαν οι υπολογιστές ακόμη και σκεφτόμουν ότι αυτή τη μουσική μάλλον ένας υπολογιστής και όχι ένας άνθρωπος θα μπορούσε να την ερμηνεύσει».             

Αναφερόμενος λοιπόν στη δημόσια εκτέλεση του έργου του, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ «Ημέρες Μουσικής Πρέβεζας» 2014, ο Κυριάκος Σφέτσας, παρατήρησε: « Σήμερα είμαι πολύ συγκινημένος και χαρούμενος που οι υπεύθυνοι του φεστιβάλ και ο συνάδελφός μου (σ.σ. ο κ Ντρέλας) με προσκάλεσαν να πραγματοποιήσουμε για πρώτη φορά αυτή τη δημόσια ακρόαση και να δούμε τι μπορούμε να σχεδιάσουμε στο άμεσο μέλλον».  

Το έργο πρωτοηχογραφήθηκε αρχές της δεκαετίας του ΄80  σε δίσκο βινυλίου από τη σολίστ Δανάη Καρά, «η οποία τα πρωτόπαιξε στο Μεξικό με πάρα πολύ θετικές κριτικές και ανάμεσα σε έργα σπουδαίων μουσικών», όπως διευκρίνισε ο ίδιος ο συνθέτης.
Η πρωτοτυπία, όσο και η γοητεία αυτής της βραδιάς, έγκειται στο ότι  ο Νίκος Ντρέλας προέτρεπε τον Κυριάκο Σφέτσα να μας «ξεναγεί» λεκτικά σε κάθε ένα από τα έργα του.
 Εναρμονισμένο με την εποχή ήταν το έργο: «ένα παράξενο νοσταλγικό καλοκαίρι», για το οποίο ο συνθέτης μίλησε με τόσο γλαφυρό ύφος, όσο και ο τίτλος του έργου: «Κυριαρχεί εδώ ένα δίμετρο θέμα που παίζει ως Leitmotif και αποτελεί ένα είδος καταλύτη ή μιας εμβληματικής φύσεως αφετηρία για την αναπόληση. Οι «απαντήσεις»- εάν υπάρχουν κάποιες- εκτίθενται μέσα από τετράμετρες περιόδους με συνδετικές γέφυρες. Το καλοκαίρι της παιδικής μου ηλικίας, ίσως …είναι ίσως, ο χαμένος μου Παράδεισος. Το λευκαδίτικο καλοκαίρι του πρωινού, του μεσημεριού, του απογεύματος, του σούρουπου και της νύχτας, έχτιζε με τα απροσμέτρητα αρώματά του τη φαντασία και του όνειρο της ψυχής και του χαρακτήρα μας. Είναι ευλογία που αξιωθήκαμε μια γη μαγική. Και είναι ακόμη μεγαλύτερη τύχη, που όταν τρέμει, μας υπενθυμίζει ότι πρέπει να παραμείνουμε ταπεινοί».

Αναφερόμενος στο δεύτερο βιβλίο του και στο έργο «Ο  χορός της Όλγας» το οποίο έχει γράψει για την κόρη του, ο συνθέτης  αναφέρει τα εξής: “Το δεύτερο βιβλίο έχει την εξής-αν θέλετε- ιδιομορφία: όλα τα κομμάτια που είναι γραμμένα, είναι αφιερωμένα σε υπαρκτά πρόσωπα, σε παιδιά. «Ο χορός της Όλγας», αναφέρεται στη δική μου Όλγα, που τότε έκανε μπαλέτο. Η μικρή Όλγα ονειρεύεται το πριγκιπόπουλο να του χορέψει πάνω σε μαγική σκηνή με χιλιάδες χρώματα και φωτισμούς. Το ζητούμενο (για μένα που θα έγραφα το κομμάτι) ήταν πώς να χορέψει κάποιος βαλς (το βάλς είναι μια ρυθμική αγωγή 3/4,  μέσα σε 4/4. Εγώ νομίζω πως ξεπέρασα τη δυσκολία, κλέβοντας από τα 4/4 ένα χρόνο τη φορά. Αλλά τον έκλεβα πότε από τον 4ο χρόνο και πότε από τον 1ο. Με αυτό τον τρόπο χτίστηκε αυτό το κομμάτι.»  

..

Βαίνοντας σταδιακά προς τη λήξη της βραδιάς, σχολιάζοντας στη συνέχεια το έργο του «To τραγούδι της νύχτας», ο συνθέτης παρατήρησε τα εξής: «18/3/1981. Το τραγούδι της νύχτας. Εδώ υπήρξε η επιθυμία μου να γράψω και εγώ ένα νυχτερινό, ή αλλιώς “Noturno”  όπως πάμπολλοι συνθέτες της ρομαντικής περιόδου. Η ακόμη όμως βαθύτερη επιθυμία μου, ήταν να περικλείσω τη συγκίνηση του κόσμου της νύχτας και του ονείρου μέσα σε μια αυστηρή δομή ήχων και αριθμών που συνεχώς έλκονται μεταξύ τους και βεβαίως στη βάση τους».
Στη συνέχεια, μετά από ορισμένες παρατηρήσεις ως προς τις τεχνικές της σύνθεσης και τα μέτρα από τα οποία αποτελείται το έργο, ο συνθέτης πρόσθεσε: «Η  νυχτερινή συγκίνηση μέσα σε μια αυστηρά δομημένη μορφή, αποτελεί αναμφίβολα άσκηση ύφους. Μπορεί όμως να ερμηνευθεί και ως ναρκισσισμός. Για μένα στην περίπτωση ετούτη, σημαίνει την αίσθηση της μη απώλειας, δηλαδή το κράτημα, το φύλαγμα μιας ανεκτίμητης στιγμής».

Πολύ γλαφυρά μας περιέγραψε ο συνθέτης και το πώς οδηγήθηκε στο να συνθέσει το έργο του «Μια νύχτα στο Ιόνιο:
«Οδηγούσα κάποια στιγμή επιστρέφοντας στη Λευκάδα. Σταμάτησα κάποια στιγμή στην άκρη του ορεινού δρόμου, μαντεύοντας κατά κάποιο τρόπο αυτό που έμελλε να δω: ένα μαγευτικό τοπίο από εκείνα που σπάνια μας τυχαίνουν στη ζωή μας: Συστάδες λαμπιρίζουσες, πότε ακανόνιστες και πότε γεωμετρικές δέσμες φωτός, μικρά φεγγάρια που σούρνονταν με μικρή ταχύτητα πάνω στην υδάτινη επιφάνεια του ήσυχου Ιονίου. Ήταν οι τράτες που ανοίγονταν στο πέλαγο, από κει ψηλά ήταν αδύνατον να ξεχωρίσω τον ήχο τους. Έβλεπα όλες τις διακυμάνσεις των φωτεινών σημείων! Όλα σήμαναν μια αποστολή που σε μένα αποκαλύπτονταν μαγική και ήταν σαν να με προσκαλεί να πάω κοντά της. Στη διάρκεια της υπόλοιπης διαδρομή μου από τη Λευκάδα (έχοντας πάντα στο μυαλό μου όλες αυτές τις θαλασσινές οπτασίες) μου κατέβηκε αυθόρμητα ο τίτλος και η μουσική που επιθυμούσα να γράψω: “Μια νύχτα στο Ιόνιο”. Η μουσική γραφή επιζητεί απαιτητικά από το πιάνο την πλήρη μεταμόρφωση.  Απαιτεί το μετασχηματισμό του σε ορχήστρα νυκτών εγχόρδων, δηλαδή σε ένα σύνολο από μαντολίνα, μαντόλες, μαντολοτσέλα και κιθάρες». Πολύ ενδιαφέρουσα ήταν και η μουσικολογική παρατήρηση του συνθέτη για τη μουσική του Ιονίου: « Το ύφος παραπέμπει στο χθες του Ιονίου, σε μια μουσική πανδαισία, που αποκαλύπτει τη συνθετότητα της μουσικής του Ιονίου και φυσικά των νησιών του, η οποία δεν εκπροσωπείται από κάποιες καντάδες (όπως αδόκιμα θεωρούν οι περισσότεροι γύρω μας) αλλά κουβαλάν κατά τη δική μου άποψη μια μεγάλη πολυπολιτισμικότητα που κάποτε θα έπρεπε να ερευνηθεί σοβαρά.»



| More

    - Ενημερώστε για τις εκδόσεις σας. (Στις "κυκλοφορίες" η παρουσίαση των εκδόσεων γίνεται με την επιμέλεια και ευθύνη των δημιουργών τους).
    - Ενημερώστε το TaR (webmaster.tar@gmail.com) για τις δραστηριότητές σας και για οποιαδήποτε κιθαριστικού ή γενικότερου μουσικού ενδιαφέροντος είδηση
    (Ό,τι παρατίθεται στις ενημερωτικές στήλες είναι πληροφόρηση κι όχι -κατ' ανάγκη- πρόταση του TaR)
Το TaR λειτουργεί ως μη κερδοσκοπική μουσική διαδικτυακή κοινότητα που βασίζεται αποκλειστικά στην εθελοντική εργασία των συνεργατών. 
Δεν απασχολεί επαγγελματίες δημοσιογράφους και η πληροφόρηση που παρέχει μέσω των ενημερωτικών στηλών του εξαρτάται αποκλειστικά από τα δελτία τύπου που στέλνουν οι ενδιαφερόμενοι καλλιτέχνες, τα οποία και δημοσιεύει "καλή τη πίστει". Όπως είναι επόμενο όμως, το TaR δεν φέρει ευθύνη για πιθανές ανακρίβειες.
.

© TAR - Μουσικό διαδικτυακό περιοδικό
webmaster: Κώστας Γρηγορέας
διευθυντής: Νότης Μαυρουδής


εικαστική επιμέλεια, σχεδιασμός: Ειρήνη Κουρζάκη
υλοποίηση, φιλοξενία: Hyper Center